گنبد مطهر حرم امام رضا علیه السلام

مهندس جعفر نوروزخان را پدر صنعت آبکاری ایران نیز میخوانند. همزمانی زیارتش در سال 56 به مشهد و بازسازی گنبد طلا در آن روزها مشتاقش كرده بود روش بازسازی گنبد را از نزدیک ببیند و به فكر آن بیفتد كه خودش هم در آن دستی داشته باشد، هر چند حالا سال‌هاست از فوت نوروزخان كه در بازسازی گنبد حرم امام هشتم(ع) و آبكاری آن بیشترین سهم را داشته است، ‌می‌گذرد. پسرش بنا به گفته‌های پدر تعریف ‌می‌كند: آن سال‌ها آبكاری به روش سنتی انجام ‌می‌شد؛ به این شکل که یک ظرف بزرگ حمام را گذاشته و داخل آن، یک خشت یک خشت آب طلا می‌دادند یا طلاها را بر روی خشت‌ها می‌مالیدند و سعی داشتند تمام قطعات آبکاری شده یک رنگ باشد. نوروزخان در معرفی كامل پدر ‌می‌گوید: مرحوم جعفر نوروزخان اولین كسی بود كه در سال 56 اقدام به ایجاد پوشش طلا بر روی گنبد امام هشتم(ع) كرد. او توضیح ‌می‌دهد: در جریان رفتن پدر به مشهد و دیدن روش بازسازی گنبد او قصد دیدن تولیت را كرده و در آن دیدار شیوه نویی را برای این كار پیشنهاد ‌می‌دهد و خلاصه قرار بر این می‌شود كه در سفر بعدی در جریان بازسازی گنبد مطهر، با آن‌ها همکاری داشته باشد.حالا او از ادامه سفر پدر صحبت می‌كند: این می‌شود که در سفر بعدی پدرم به مشهد،همه تجهیزات را به آنجا انتقال داده و کار به دو بخش مجزا تقسیم می‌شود. بخشی را پدرم عهده‌دار می‌شود و قسمتی را آقای پرورش تا آنجا كه در تقسیم کاری که انجام ‌می‌شود، ساخت خشت‌هایی با ابعاد 20×20 را آقای پرورش انجام می‌دهد و آبکاری خشت‌ها بر عهده پدرم قرار می‌گیرد، چون خشت‌ها علاوه بر ساخت، نیاز به چکش‌كاری هم داشتند و باید پرس می‌شدند. آقای پرورش باید کاری می‌کردند تا انحنای مورد نیاز را ایجاد کنند و مراحل کار به این صورت بود که خشت‌ها چهارتایی به هم چفت شده و نیم‌هلالی را شکل داده و در قالبی که برایشان تعریف شده بود، قرار می‌گرفت بعد پشت خشت‌ها را سه تا چهار بتن ‌می‌ریختند که دو نفر آن‌ها را ‌می‌گرفتند و وقتی هر خشت خشک می‌شد، جرثقیل آن را بلند می‌کرد و به عبارت دیگر بالا بردن و نصب بعد از مرحله آبکاری بود. آن زمان همه فکر می‌کردند این خشت‌ها از طلا ساخته شده و نمی‌دانستند تن پوشی از طلا بر روی آن قرار گرفته که برای این کار از همان ملقمه‌کاری گذشته استفاده می‌شد البته چهارده عدد از کتیبه‌های دور گنبد از طلای خالص است.کتیبه‌های دور گنبد کتیبه‌های قدیمی‌ و تاریخی هستند كه دو باره ساخته نشدند بلکه فقط مورد آبکاری قرار گرفتند اما خشت‌ها از نو ساخته شدند که ورق همه از مس است. نوروزخان كه در بعضی از روزها همراه پدرش در مشهد بوده است، توضیح ‌می‌دهد: طبق دستور پنج بازرس ناظر این کار بودند که آن‌ها بیشتر از دستگاه حکومت انتخاب شده بودند. برای آبکاری هم همین افراد حضور داشتند تا شاهد آبکاری شدن خشت‌ها و وزن‌کشی آن‌ها باشند. مراحل كار هم از این قرار بود كه بعد از اینكه بر روی هر خشت 30 تا 33 گرم طلا نشانده می‌شد و این حد استاندارد بود، در همین موقع خشت‌ها را وزن کشی می‌کردند و خشت‌هایی که وزن کمتری داشتند دوباره رنگ کاری می‌شدند و حتی شماره‌ای را که روی این خشت‌ها خورده شده بود، رنگ می‌زدند و دوباره آن‌ها را آب‌کشی و وزن‌کشی ‌می‌كردند. او حتی توضیح ‌می‌دهد: در گنبد مجموعا از 255 کیلو طلا استفاده شده‌است. مهندس نوروزخان شاید از بین همه خاطراتی كه وقت حضور در مشهد دارد، این یكی را مناسب‌تر از همه برای تعریف ‌می‌داند و ‌می‌گوید: آقای بنایی نماینده شرکت کانینگ از فعالان قدیم این صنعت و از اقلیت‌های مذهبی بود به خاطر دارم یک شب با پدرم تماس گرفت و وقتی پدر قطع كرد، فهمیدم از او خواسته بود برود جلوی ضریح و برایش دعا کند. بابا کارش که تمام شده بود، به جلوی ضریح رفته و گفته بود:«آقا! آبروی مرا جلوی این كلیمی نبر. نیتی دارد که من هم نمی‌دانم چیست.» وقتی پدر بر گشت، بعد از چند ساعتی او حاجتش را گرفته بود.نوروزخان بعد از همه این سی و چند سال هنوز هم از راه كه ‌می‌آید، برق گنبد طلا چشم گیرش ‌می‌شود و حاضر نیست آن را با دنیایی عوض كند.
منبع: وبلاگ غریب طوس
نظرات کاربران

شما میتوانید نظر خود را در مورد این مطلب بیان کنید.

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
حروف بزرگ و کوچک یکسان است.